İNTERNET TERİMLERİ SÖZLÜĞÜ

Access Privileges (Erişim İmtiyazı): Dosyalarda değişiklik yapmak ve erişmek için imtiyaz.

Adress (Adres): Bir sistem ya da ağdaki bir cihazda veya diğer veri kaynaklarında bulunan bir dosyanın yeri için ayrılmış özel kod. Bir kullanıcının yerini belirten iz.

Alias: Takma ad. Uzun ve hatırlaması zor bir ismin yerine kullanılan genelde kısa ve hatırlanması kolay isim.

Anonymous FTP: Kullanıcıların Internet’e genel kullanıma  sunulan dosyalara ulaşmalarını sağlayan yöntem.

ANSI (American National Standarts Institute): Amerikan Milli Standartlar Enstitüsü. Bilgisayarlar arası iletişimde kullanılan terminal emülasyonu yöntemi.

Archie: Genel kullanıma acık FTP arşivlerinde dosya ve dizin aramak için kullanılan bir yardımcı program.

ASCII (American Standard Code for Information Interchange): Harf ve karekterler için kullanılan yaygın bir bilgisayar kod standardı.

Backbone (Omurga): Çok hızlı bilgisayarları ve ana merkezleri birbirine bağlayan bir bilgisayar ağ yapısı.

Bandwidth (Bant Genişliği): Bir kanalın ya da devrenin iletme oranı veya iletişim kapasitesi ölçüsü.

Baud ( eskiden bps-bits per second-yerine kullanılan terim): Bir devre üzerinde saniyede iletilebilen sinyalleme elemanlarının sayısı.

BBS (Bulletin Board System): Kullanıcıların mesaj bırakabildikleri elektronik bülten panosu. Modem aracılığıyla bilgi alışverişinde bulunan on-line sistemlerin genel adı. Bilgisayarlı Bilgi Servisi olarak Türkçeleştirilmiştir. Bazı BBS’ler üyelik üzerine kurulmuşlardır.

Bit: İletilebilen bilginin en küçük miktarı. Bir alfabetik karekteri, bir sayısal rakamı belirten ya da sinyallemeyi diğer fonksiyonları değiştiren bit kombinasyonu.

BOT: Sohbet amaçlı bir IRC kanalı üzerinde dinleme ve cevaplama programları için oraya özgü (o kanalın jargonuna) terim.

BPS (Bits per second): Bit/saniye. Bir modem hızı ölçü birimi.

Broadband: Yüksek kapasiteli bir iletişim devresi veya yolu. 1,544 Mbps’den daha hızlı anlamında kullanılır.

Browser: Bir ağ üzerinde, bilgiyi aramak,bulmak,görmek ve işlemek için grafik etkileşimli arabirime sahip uygulama yazılımı. Tarayıcı.

Capacity: Bir iletişim kanalı, devresi ya da donanımı üzerinde mümkün olan en yüksek iletim hızı.

Carrier: Ağ anahtarlama araçlarına sahip bir iletişim sağlayıcı.

CATV (Cable Television-Community Antenna Television): Ortak bir antene bağlanarak kablolar aracılığıyla hizmet veren bir televizyon sistemi topluluğu. Amerikan Federal Yasama Meclisi, 1994 yılında CATV şirketlerine internet üzerinde telefon hizmeti sunma izni verdi.

Cern (The European Laboratory for Particle Phsics): World Wide Web teknolojisinin doğum yeri olan ilk WWW konferansının yapıldığı yer. Htp://www.cern.ch/

Channel (Kanal): Bir ağdaki iki yer arasında, belirli iletim hızına ship bir iletişim hattı.

CGI (Common Gateway Interface): Bir web hizmet birimi üzerinde arka planda çalışan uygulamalar yazan  programcılar için bir arabirim.

Chat: Gerçek zamanlı görüşmeyi tanımlamak için kullanılan bir terimdir. IRC,WebChat gibi türleri vardır.

Client: Bir ağ servisini kullanan kullanıcı veya kullancıya hizmet eden program.

Communication Link (İletişim Hattı): İki kullanıcıyı birbirine bağlayan donanım ve yazılımdan oluşan sistem.

Compression/Decompression: Depolama ve iletişim araçlarının taşıyabileceğinden daha fazla bilgiyi saklamamıza ya da iletmemizi  sağlayan sıkıştırma ve açma yöntemi.

Connection (Bağlantı): Bir noktadan diğer bir noktaya adanmış ve anahtarlanmış iletişim yolu.

Cracker: Sistemi giriş yetkisi olmayan sistem kırıcı kişilere verilen isim. Hacker’ların tersine kötü niyetli kişiler olup, menfaat elde etme amacı güderler.

Cyberspace (Siberuzay): İlk kez ünlü bilim kurgu yazarı William Gibson’un “Neuromancer” adlı romanında kullandığı, bilgisayar destekli iletişimin insan beyni ve bilgisayar ile tanımlandığı bölge.

Database (Veritabanı): Bilginin çok sayıda kullanıcının yararlanacağı şekilde saklanması.

Dedicated Line (Adanmış hat): Bir iletişim şirketinden kiralanan özel hat.

Dial-up: İki makina arasında telefon hattı üzerinden arama yapılarak sağlanan geçici bağlantıya verilen isim.

Digital (Sayısal): Ses,görüntü,bilgisayar verisi ya da diğer bilgiler için işlemleri yapmak veya laiklik (sıfır veya bir) sinyallere iletmek için voltaj, frekans,genlik,zaman vb. ayrık değişkenleri kullanan bir yöntem ya da cihaz.

DNS (Domain Name System): Internet alfanümerik adreslerini sayısal adreslere (IP numarası) çeviren yöntem.

Domain: Bir ınternet adresine kullanıcı adının sağındaki kısım. Mesela; cc.itu.edu.tr

Download: Bir bilgisayardan, ona bağlı diğer bir cihaza (genellikle bir hizmet biriminden bir PC’ye) program yada veri aktarmak.

Drag and Drop (Sürükle ve Bırak): Bir ekran nesnesini (ikon) seçip işaretleyerek, bir başka ekran nesnesinin içine koymak anlamında kullanılan bir GUI deyimi.

E-mail (E-posta): Elektronik mektup. Internet üzerinde kişisel mektupları bir noktadan diğerine yollanması için kullanılan yöntem.

FAQ (Frequently Asked Question): Sıkça sorulan sorular.(SSS).

File Server (Dosya Hizmet Birimi): Uzaktaki kullanıcılar (istek birimleri) için dosyalara erişim sağlayan bilgisayar.

Finger: Sizin bağlı bulunduğunuz ağdaki kullanıcılar hakkında bilgileri bulmanızı sağlayan bir protokol. Bazı ağlar dışardaki sistemlerden arama yapılmasına izin vermez, bazıları ağ içinden de izin vermez.

Flame War: Canlı olarak yapılan, zaman zaman nezaket kurallarının unutulduğu hareketli ve heyecanlı tartışma.

Freeware: Ücretsiz kullanılabilen yazılım. Bu programları hiçbir  ödeme yapmadan kullanmak mümkündür. Programın satılması ise ancak izin verilmiş ise mümkündür. Dağıtılması ise serbesttir.

FTP (File Transfer Protocol): Çeşitli sistemler arasında dosya aktarımı yapılmasını sağlamak için kullanılan bir protokol.

Gateway: İki ağ arasındaki geçit. Bu şekilde bir ağdan diğerine veri iletimi yapılır.

GIF (Graphics Interchange Format): WWW üzerindeki görüntü dosyaları için kullanılan standart bir format. GIF dosya formatı, dosya büyüklüğünü azaltan bir sıkıştırma yöntemi kullandığı için oldukça popülerdir.

Gopher: Internet veritabanlarını tarama programı.

GUI (Graphical User Interface): Grafik Kullanıcı Arabirimi.

Hacker: Bilgisayar sistemleri ve iletişim ağlarının yapısını derinlemesine anlamaktan ve bozmaktan zevk duyan kişi.

Home Page: Bir Web hizmet biriminin kimlik ve içindekiler bilgilerini içeren başlangıç sayfası. Ana sayfa.

Host: Kullanıcıların, diğer iletişim ana sistemleriyle haberleşmesini sağlayan bilgisayar.

HTML (HyberText Markup Language): Web sayfalarının düzenlendiği ve Web bilgilerinin dağıtıldığı ortam için kullanılan bir kısaltma. Bir birleşik döküman formatı.

HTTP (HyberText Transfer Protocol): Servis sağlayan  bilgisayardan döküman aktarmak için kullanılan bir yöntem. Kullanıcılar ve tarayıcılar için hizmet veren servis biriminin adı.

Hyberlink: Bir bilgi parçası ile diğeri arasındaki bağlantı.

Hypermedia: Hatlar aracılığıyla bağlanmış ayrık birimlerdeki bilgilerin sunum yöntemi. Bilgi: metin,grafik,ses,görüntü,animasyon,resim ya da uygulama dökümantasyonu gibi değişik iletişim ortamlarını kullanarak sunulabilir.

Hybertext: Anında etkileşimli sorgulama fonsiyonuna sahip bir metin dosyası tipini tanımlamak için kullanılır. Metin için yerleştirilmiş kelime ve kelime gruplarının kullanıcı tarafından (fare tıklamasıyla) seçilmesiyle bağlantı kurarak ilişkili olduğu bilgi ve multimedya malzmesinin anında görüntülenmesini sağlar.

Information Superhighway (Bilgi Otoyolu): İlk kez  Clinton/Gore hükümlerinin yönetim planlanmasında geçen bir deyim. Internet, kablolu tv, telefon ve iş , gösteri, bilgi servisleri ve eğitim alanlarının birleştirilmesiyle oluşturulan bir bütünlük içerisinde, iletişim şirketleri tarafından hizmet verilmesi anlamında kullanılıyor.

IP (Internet Protocol) : Sistemler arasında bilgi birimleri geçişini tanımlayan Internet protokolü.

IP Adress: Bir hizmet birimine atlamış 32 bit’lik Internet Protokol adresi. IP adresi bir ağ bileşeni ve bir servis birimi bileşenine sahiptir.

IRC (Internet Relay Chat): Kişilerin gerçek zamanda birbiriyle konuşmasını sağlayan, dünya çapında bir sohbet hattı protokol.

ISDN (Integrated Services Digital Network): Eşzamanlı ses, veri ve görüntü bilgisinin birkaç kanal üzerinden yüksek hızlı iletimi standardı.

JPEG (Joint Photographic Experts Group): Fotografik görüntüleri sıkıştırmada kullanılan yaygın bir yöntem. Web tarayıcılarının çoğu, resim dosyalarını görmek için standart dosya formatı olarak JPEG’I kabul ederler.

LAN (Local Area Network): Yerel bilgisayar ağı.

List-Serv: E-posta listelerindeki dosyaların otomatik olarak dağıtımı ve yönetimi için kullanılan ücretsiz yazılım programıdır. Çok değişik konularda mektuplaşmak için listeler vardır. Bazı listeler “açık” , bazıları ise “kapalı” dır. Açık listenin anlamı, herhangibir kişi, listedeki herkese bir mesaj gönderebilir. Kapalı listelerde ise belirli kişiler birbiriyle masajlaşabilir.

Mailing List: Elektronik mektuplaşma listesi. Aynı ilgi alanındaki kişilerin bilgisayar ağı üzerinden mektuplaştıkları ortak tartışma listesi servisleri.

Media: Bir saklama ve dağıtma ortamı (video kaset, disket, optik disk vb.) İnsanlığın iletişimde bulunduğu her ortam.

Modem (Modulator-Demodulator): Telefon hatları gibi analog iletim hatları üzerinden iletilen saysal verileri alan arabirim donanımı. Bilgisayarın telefon hatları vasıtasıyla başka bilgisayarlarla iletişimde bulunmasını sağlayan cihaz. Bilgilerin sese dönüştürülmesi işlemini ve tersini yapar.

MPEG (Moving Pictures Expert Group): Hareketli görüntüleri sıkıştırmadan kullanılan standart bir yöntem.

MUD (Multi User Dungeon): Çok kullanıcılı ortam. Internet üzerindeki çok kullanıcılı macera oyunları ve simülasyonlara verilen isim.

Multimedia: Ses, görüntü ve verileri birleştiren bilgisayar sistemleri.

NCSA (The National Center for Supercomputing Applications): Süperbilgisayar Uygulamaları Ulusal Merkezi, bir eğitim enstitüsüdür.

Netiquette: Ağ görgü kuralları. Network (ağ) ve IQUETTE (görgü kuralı) kelimelerinin birleştirilmesiyle türetilen bu kelimeyle, bir ağ üzerinde uyulması gereken davranış kuralları ifade edilmektedir.

Network: Bilgisayar ağı. Birçok bilgisayarın çaşitli yöntemlerle birbirine bağlanarak bazı bilgileri paylaşabilmelerini sağlar.

Node: Bilgisayar ağına bağlı ve adresi verilerek erişilebilen cihazlara verilen isim. Düğüm.

Page: Web’teki hybertext dökümanları.

Ping: Internet üzerindeki bir adrese ulaşılıp ulaşılmadığını kontrol eden bir yardımcı program.

PKZIP: PC’ler için paylaşımı ve kullanımı ücretsiz olan bir sıkıştırma yardımcı programı. PKUN-ZIP adındaki bir diğer program da bu sıkıştırılmış dosyaları açar.

Postmaster: Bir ağ üzerindeki E-posta problemleri ile ilgilenen personel.

PPP (Point-to-Point Protocol): Noktalar arası protocol. Seri ve hat üzerinden (örneğin bir telefon hattı) iki noktayı birbirine bağlama işlemini tanımlar.

Protocol: Bilgisayarlar arası iletişimde iki bilgisayarın uyması geren iletişim kuralları.

Router: Yönlendirici. Bir ağ ile diğeri arasındaki iletişimi sağlayan cihaz.

Security: Kaynakların yetkisiz kullanımını önleyen kontrol mekanizmaları.

Server: Hizmet birimi, kaynak sağlayıcı.

SGML (Standard Generalized Markup Language): Diğer yapısal döküman dillerinin tanımlanmasında kullanılan bir dil. Mesela; HTML,SGML kullanılarak tanımlanmıştır.

Shareware: Belirli bir süre ücretsiz kullanılan, ancak yazılımın deneme süresi bitince yazılımın sahibine ücret ödenmesini gerektiren türden yazılımlara verilen isim.

Site: Internet üzerindeki bir hizmet biriminin adresi.

SLIP (Serial Line Internet  Protocol): TCP/IP protokolünde IP paketlerini iki sistem arasında aktarmak için telefon hatlarını ya da RS232 devrelerini kullanan protokol.

TCP/IP (Transmission Control  Protocol/ Internet Protocol): Internet üzerindeki bilgisayar sistemlerinin birbirlerine bağlanması için kullanılan standart ağ iletişim protokolüdür.

Telnet: Bir bilgisayarın diğer bir bilgisayara uzaktan terminal bağlantısı yapmasını sağlayan standart Internet protocol programıdır.

Terminal Emulator: Bilgisayarın terminal taklidi yapmasını sağlayan program. Bu programı kullanan bir bilgisayar, uzaktaki başka bir sisteme ait bir terminal gibi görünür.

UNZIP: Daha önce bir sıkıştırma yardımcı programı kullanılarak sıkıştırılmış bir dosyayı açmak.

Usenet ( USEer Network): Konuya göre isimlendirilmiş binlerce ağ haber grubu, protokolleri çalıştıran bilgisayarlar ve ağ haberlerini okuyan ve makaleler yazan kullanıcıların oluşturduğu sistem. Internet sistemlerinin tümü Usenet’te bulunmaz ve Usenet sistemlerinin tümü de Internet üzerinde değildir.

Virus: Zarar vermek amacıyla kendini programlara yamayan, bu programlarla ilişki kuran, sistemdeki diğer programlara da yamanarak yayılan program.

VRML-Virtual Reality Moeling Language: 3 boyutlu görüntüleri taşıyabilecek şekilde Web sayfaları oluşturabilen bir dil.

WAIS (Wide Area Information Server): Internet üzerinde basit ve doğal bir dilde sorgulama girişlerini tanıyan,bilgilere hızlı erişim için indexler kullanan, önceki aramaların sonuçlarının sonraki aramaları etkilememesini sağlayan bir mekanizması olan dağıtılmış bilgi hizmet birimidir.

WAN (Wide Area Network): Geniş alan ağı. Birbirleri arasında oldukça uzak mesafe olan ve genelde PTT altyapısı kullanılarak oluşturulan bilgisayar ağı.

WAV: Ses dosya tiplerinden bazılarının kullanıldığı dosya uzantısı.

Webmaster/Webmistress: Bir Web hizmet biriminin sistem operatörü.

Wideband: Orta kapasiteli iletişim devresi. Genellikle 64 Kbps ile 1.544 M Kbps arasındaki hızlar için kullanılır.

WINZIP: Winzip, Windows 95, 3.1 ve NT kullanıcılarının dosyalarını Internet üzerinden daha hızla aktarmak için daha küçük hale getirmeye yarayan bir sıkıştırma yardımcı programıdır. PKZIP ve TAR kullanılarak sıkıştırılmış dosyaları da açabilir.

WWW (World Wide Web): Dünya çapında ağ. Hypertext tabanlı, dağıtılmış Internet bilgi sistemi. Kullanıcılar hypertext dökümanları oluşturabilir, daha önce oluşturulan dökümanları düzenleyebilir, gözden geçirebilir. İstek birimi ve hizmet birimi programlarını ücretsiz olarak temin edebilir.

ZIP: PKZIP kullanılarak sıkıştırılmış (daha küçük dosya boyunda, ama eşdeğer bir dosya yapılan) bir dosya “zip” dosyası olarak adlandırılır. Dosya uzantısı, ZIP’tır.

Posted in Genel Mühendislik and tagged , , , , , , , , .

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir