KUYULAR

KUYU NEDİR? KUYU ÇEŞİTLERİ NELERDİR? KUYULARIN SINIFLANDIRILMASI?

Kuyular, en genel bir tanım olarak, 5 m’den daha derinde bulunan yer altı suyunu yer yüzüne çıkarmak için açılmış düşey boşluklar olarak tanımlanır. Kullanım maksadına, sağlanacak debiye, yer altı suyunun (YAS) derinliğine ve jeolojik ve ekonomik şartlara bağlı olarak çeşitli tipte kuyular seçilip inşa edilebilir. Kuyular, dört ana gruba ayrılır.

KUYU ÇEŞİTLERİ

1-) Deney Kuyuları
Deney Kuyuları, esas kuyu açılmadan önce yer altı suyunun ve akiferin kalite, derinlik, kalınlık, permeabilite gibi özelliklerini belirlemek için açılan bu kuyulara gözlem kuyuları da denir.

2-)Hazneli Kuyular
Hazneli kuyular; Yer altı suyu derinliğinin 20 m’den az olması durumunda el aletleri veya kazı makineleri ile 1-10 m çapında açılan hazneli kuyuların cidarları, göçme olmaması için beton kaplamayla (iksa) kaplanır. Bu kuyuların debisi, 2500 – 7500 m3/gün arasındadır. Sadece tabandan beslenen, sadece yandan beslenen, hem tabandan ve hem yandan beslenen kuyular olmak üzere üç gruba ayrılır.

a. Tabandan Beslenen Hazneli Kuyular: Kuyu tabanının kum olması halinde kuyunun alt kısmına çakıl filtre yapılarak kumun kuyuya girmesi önlenir. Kuyu debisi derinlikle değişmez.
b. Yandan Beslenen Hazneli Kuyular: Beton kaplamada boşluklar bırakılarak kuyuya su girişi sağlanır. Su derinliği (h) arttıkça debi de artar.
c. Hem Tabandan Hem Yandan Beslenen Hazneli Kuyular: Tabandan ve yandan beslenen kuyuların özelliklerini taşır.

3-)Borulu Kuyular
Borulu kuyular, birbirine ekli çelik boru parçaları zemine indirilerek oluşturulur. Kuyular ya çakılarak (sığ kumlu zeminlerde) ya burgu veya enjeksiyonla (killi zeminlerde) veya darbeli ya da döner sondajla (her türlü zeminde, istenilen derinliğe kadar) açılır. YASS’e kadarki kısım “muhafaza borusu” olarak adlandırılır ve zeminin göçmesini engeller; YASS’nin altındaki boru kısımları delikli inşa edilerek (filtre borusu) kuyuya suyun girişi sağlanır. Borulu kuyuların inşaları kolay ve çapları küçüktür (10-50 cm); derin tabakalardan su alındığından kirlenme tehlikesi çok azdır ve debileri mevsimlere göre fazla değişiklik göstermez. Borulu kuyulardan elde edilecek debiler, akiferin serbest yüzeyli ve basınçlı olmasına göre değişir.Borulu kuyular; sığ borulu ve derin borulu kuyular şeklinde iki gruba ayrılır.

4-) Yatay Filtreli Kuyular
Yatay Filtreli Kuyular, yer altı su tabakası kalınlığının az olması durumunda, özellikle akarsu kenarlarındaki yerleşim yerleri veya sanayi tesislerinin suyunun karşılanmasında yatay filtreli kuyular yaygın olarak kullanılmaktadır. Bu kuyular, 2-5 m çapındaki düşey bir betonarme esas kuyu gövdesi ile, bu gövdenin tabanından 1-2 m yukarıda, zemine yatay olarak yerleştirilmiş 15-20 cm çapındaki delikli yatay filtre borularından oluşur. Filtre borularındaki deliklerin toplama alanı, filtre borusunun yanal alanının %15-20’si arasındadır. Yeraltı suyu, deliklerden girerek cazibeli olarak kuyuya ulaşır. Filtre borularının kuyu girişinde su girişi vanalarla kontrol edilir. Kuyuda biriken su, pompa ile terfi ettirilerek iletim hattına verilir.

30-100 m boyundaki filtre borularının sayı, boy ve kuyu çevresinde yerleştirilme şekilleri, ihtiyaç debisini karşılayacak şekilde belirlenir. Ortalama olarak toplam debi değerleri 15 000 – 30 000 m3/gün arasındadır. Yatay filtreli kuyuların en önemli avantajı, uygun hidrolik şartlara sahip olmalarıdır. Düşey borulu kuyulardan elde edilecek debi, su yüzeyi seviyesinin alçalmasına bağlı olmasına karşın, yatay filtreli kuyularda böyle bir kısıtlama yoktur. Bu kuyularla, yer altındaki suyun %70-80’i alınabilirken borulu kuyularda bu oran ancak %20-25 civarındadır.

Posted in İnşaat Mühendisliği and tagged , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , .

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir